తరచూ అనారోగ్యాలకు గురయ్యే మహిళలు
నిత్యం యోగా చేయడం మూలంగా ఆరోగ్యం కుదుటపడు తుందని వైద్యులు
సూచిస్తున్నారు. వివిధ రకాల యోగ మూలంగా శరీరం, మనసు రెండు కూడా ప్రశాంతంగా
ఉంటాయని వారంటున్నారు. మానసిక ఒత్తిడిని అధిగమించడానికి యోగా ఎంతో గానో
ఉపయోగపడుతుందని, మహిళలు ఇంటి పట్టునే ఉండి ప్రతిరోజు యోగాను చేయడం వల్ల
అన్ని రకాల సమస్యలు పరిష్కారమవుతాయని వారంటు న్నారు. యోగాలో భాగంగా
ప్రాణాయామం గురించి తెలుసుకుందాం.
1.ప్రాణాయామ విశేషాలు
ప్రాణం + ఆయామం = ప్రాణాయమం. ప్రాణమంటే జీవన శక్తి. ఆయామం అంటే విస్తరింపచేయుట లేక నియంత్రించి ఉంచుట అని అర్ధం. పతంజలి మహర్షి ప్రసాదించిన యోగ సూత్ర ప్రకారం శ్వాస, ప్రశ్వాసల్ని నియంత్రించి ఉంచడమే ప్రాణాయామం అని నిర్ధారించడం జరిగింది. లోనికి పీల్చే గాలిని శ్వాస అని, బయటికి వదిలే గాలిని ప్రశ్వాస అని అంటారు.శ్వాస ప్రశ్వాసల్ని నియంత్రించడం, క్రమబద్దం చేయడం ద్వారా అంతర్గత సూక్ష్మప్రాణాన్ని కూడా అదుపులో ఉంచవచ్చు.నాడీమండలం, రక్త ప్రసార ధమనులు, జీర్ణకోశం, మూత్రకోశం మొదలుగా గల వాటన్నిటి యందు ప్రాణం సంచ రిస్తూ ఉంటుంది.
ప్రాణాయామం వల్ల వాటన్నింటికి శక్తి, రక్షణ కల్పిస్తాయి. కనుకనే ‘‘ ప్రాణాయా మేన యుక్తేన సర్వరోగ క్షయ భవేత్’’ అంటే ప్రాణాయామం నియమబద్ధంగా ఆచరిస్తే సర్వరోగాలు హరించిపోతాయి అను సూత్రం ప్రచలితం అయింది.
ప్రాణానికి ప్రాణ, అపాన, సమాన; ఉదాన, వ్యానమను 5 రూపాలు ఉన్నాయి. ప్రాణానికి స్థానం హృదయం. అపానానికి స్థానం గుదం. సమానానికి స్థానం నాభి. ఉదనానికి స్థానం కంఠం. వ్యానానికి స్థానం శరీరమంతా. శ్వాసక్రియకు ప్రాణం, విసర్జన క్రియకు అపానం, పాచన క్రియకు సమానం, కంఠశక్తికి ఉదానం, రక్తప్రసార క్రియకు వ్యానం తోడ్పడుతాయి. శ్వాసను బయటకు వదిలే క్రియను రేచకం అని, లోపలకి పీల్చే క్రియను పూరకం అని, లోపల గాలిని ఉంచడాన్ని అంతర్ పూరకం అని, తిరిగి బయటకి వదిలి ఆపి ఉంచడాన్ని బాహ్యకుంభకం అని అంటారు. ఈ క్రియలు ప్రాణాయామానికి సాధనాలు.మెడికల్ సైన్స్ ప్రకారం రెండు ముక్కు రంధ్రాల ప్రయోజనం ఒక్కటే. కాని యోగులు ఈ రెండింటికి మధ్య గల భేదం గ్రహించారు.
వారి పరిశోధన ప్రకారం కుడి ముక్కు రంధ్రాన్నుంచి నడిచే గాలి కొద్దిగా ఉష్ణం కలిగిస్తుంది. అందు వల్ల దీన్ని వారు సూర్య నాడి లేక సూర్య స్వరం అని అన్నారు. అట్లే ఎడమ ముక్కు రంధ్రం ప్రభావం వల్ల చల్లని దనం అందువల్ల దాన్ని చంద్రనాడి లేక చంద్రస్వరం అని అన్నారు. ఈ రెండిటికి మధ్య సమన్వయం సాదించుటకు యోగ శాస్త్రంలో ప్రాధాన్యం ఇవ్వబడింది. హ అను అక్షరం చంద్రుడికి, ట అను అక్షరం సూర్యుడికి గుర్తుగా నిర్ధారించారు. అందువల్ల హఠ యోగం వెలువడింది. హఠ యోగమంటే చంద్ర సూర్య నాడులకు సంబంధించిన విజ్ఞానం అన్నమాట. హఠం అనగాబలవంతం అనికాదు. ప్రాణాయామ విజ్ఞానమంతా చంద్ర, సూర్య స్వరాలకు సంబంధించినదే.
2. ప్రాణాయామం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు
- ఊపిరితిత్తులు బాగా పనిచేస్తాయి.
- శరీరానికి ప్రాణవాయువు బాగా లభిస్తుంది.
- రక్త శుద్ధి జరిగి అందలి చెడు అంతా
- బయటికి వెళ్లి పోతుంది.
- గుండెకు సత్తువ లభిస్తుంది.
- మెదడు చురుగ్గా పనిచేస్తుంది.
- ప్రేగులు, నరాలు, నాడులు శుభ్ర పడతాయి.
- జఠరాగ్ని పెరుగుతుంది.
- శరీరం ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది.
- ఆయుష్షు పెరుగుతుంది. ఇది అన్నిటికంటే మించిన విశేషం.
3. తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు- మైదానంలోగాని, తోటలోగాని, తలుపులు తెరచియున్న గదిలోగాని,
- కంబళీ లేక బట్ట లేక ఏదేనీ ఆసనం మీద కూర్చొని ప్రాణాయామం చేయాలి.
- గాలి విపరీతంగా వీస్తూ ఉంటే ఆ గాలి మధ్య ప్రాణాయామం చేయకూడదు.
- మురికిగా ఉన్న చోట, దుర్వాసన వస్తున్న చోట, పొగ వస్తున్న చోట ప్రాణాయామం చేయకూడదు.
- సిగరెట్టు, బీడి, చుట్టపొగ వస్తున్న చోట ప్రాణాయామం చేయకూడదు.
- పొట్ట నిండుగా ఉన్నపుడు ప్రాణాయామం చేయకూడదు.
- ప్రాణాయామం చేసే ముందు, చేసిన తరువాత కూడా ఇతర యోగాసనాలు వేయవచ్చు.
- అయితే చివర శవాసనం వేసి కొద్దిసేపు విశ్రాంతి తీసుకోవాలి.
- ప్రాణాయామం వేసినపుడు బట్టలు తక్కువగానూ, వదులుగానూ ధరించాలి.
- పద్మాసనం, సుఖాసనం, సిద్ధాసనం, వజ్రాసనం ప్రాణాయామానికి అనువెైన ఆసనాలు.
- నేల మీద కూర్చోలేనివారు, కుర్చి మీద నిటారుగా కూర్చొని ప్రాణాయామం చేయవచ్చు.
- నడుం, వీపు, వెన్నెముక, మెడలను నిటారుగా ఉంచి ప్రాణా యామం చేయాలి.
- ప్రాణాయామం చేసేటపుడు ఒకసారి కుడి ముక్కు రంధ్రాన్ని, ఒకసారి ఎడమ ముక్కు
- రంధ్రాన్ని మూయవలసి ఉంటుంది. కుడి ముక్కు రంధ్రాన్ని కుడిచేతి బొటన వ్రేలితోనూ, ఎడమ ముక్కు రంధ్రాన్ని కుడిచేతి ఉంగరం వ్రేలితోనూ మూయాలి.
- ముక్కు రంధ్రాలు సరిగా శుభ్రంగా లేకపోతే ప్రాణాయామం చేసే ముందు జలనేతి, సూత్రనేతి క్రియలు సక్రమంగా చేయాలి. అలాచేస్తే ప్రాణాయామం చేస్తున్నపుడు శ్వాస సరిగ్గా ఆడుతుంది.
- ప్రాణాయామ క్రియలు చేస్తూ ఉన్నపుడు మనస్సును పూర్తిగా శ్వాస ప్రశ్వాస క్రియలపెై కేంద్రీకరిచాలి. వేరే యోచనలకు తావు ఇవ్వకూడదు.
ఈ ఆసన స్థితిలో ఊపిరితిత్తులు గాలితో నిండి శరీరం చేపలాగ నీటి మీద తేలడానికి వీలుగా ఉంటుంది. కాబట్టి దీనిని మత్స్యాసనం అంటారు. ఈ యోగసాధన ద్వారా ఊపిరితిత్తులకు వ్యాయామం అందుతుంది. దాంతో ఆస్త్మా వంటి శ్వాసకోశ సంబంధ వ్యాధులు నయమవుతాయి. దీనిని ఎలా చేయాలంటే...
థైరాయిడ్, పారా థైరాయిడ్ గ్రంథులు, కంఠం ద్వారా మెదడుకు వెళ్లే నరాలు ఉత్తేజితమవుతాయి.
సర్వైకల్ స్పాండిలోసిస్తో బాధపడుతున్న వాళ్లు ఈ ఆసనాన్ని చేయకూడదు.
కిస్మిస్, వాల్నట్స్, బొప్పాయి, ఆపిల్, పాలకూర, కాకరకాయ, గుమ్మడికాయ, అరటి (కూరగాయ), మొలకెత్తిన గింజలు, రాగులు, సజ్జలు వంటి పొట్టుతో కూడిన చిరుధాన్యం, విటమిన్ ‘సి, ఇ, బీటాకెరోటిన్’ పుష్కలంగా ఉండే పదార్థాలు తీసుకోవాలి. ఊపిరితిత్తుల పనితీరును నియంత్రించడం, మెరుగుపరడచంలో విటమిన్లు, మినరల్స్ ప్రధానమైనవి. కాబట్టి ఇవి ఎక్కువగా ఉండే ఆహారం తీసుకోవాలి. 
నిటారుగా నిలుచోండి. చేతులు ఫొటోలో చూపిన విధంగా పెట్టండి. మొ దట్లో కాలుని చాలా తేలికగా పైకి ఎత్తుతూ ఉన్నచోటే పరు గుపెట్టండి. క్రమంగా.. వేగాన్ని పెంచండి. చేతులను, భుజాల దాకా చాపి, క్రిందికి దింపుతూ, ముందుకు వెనక్కి కదిలించాలి. మీ శ్వాసక్రియ ఊపందుకొని, రొప్పే దశకు చేరుకున్నప్పుడు తిరిగి వేగాన్ని తగ్గిస్తూ.. పరుగు ఆపండి.
ముందు నిటారుగా నిలబడండి. కాళ్ళు బాగా విడదీయండి. చేతుల్ని చెరోవైపు సాగదీసీ చాపి గెంతండి. కాళ్ళను మళ్లీ దగ్గర చేర్చండి. చేతుల్ని మీ తొడలమీదకు చేర్చండి. మళ్లీ గెంతండి. కాళ్ళు ఎడంగా పెట్టి చేతులు చాపండి. క్రమంగా వేగం పెంచండి. కాళ్ళు, చేతులు గట్టిగా సాగదీయడం బట్టి మీ గెంతులో ఊపు ఉంటుంది. ఊపిరి తీసుకోవడం రొప్పేదాకా చేసి ఆపండి.
(ఎ) నిటారుగా నిలబడండి. పాదాలను విడిగా వుంచండి. చేతుల్ని ఫొటోల్లో చూపిన విధంగా పెట్టండి. (బి) క్రిందికి మోకాళ్ళు పైకూర్చోండి. పిరుదులు మడమలకు తగలాలి. (సి) తరువాత చేతుల్ని ముందుపెట్టి పాదాల్ని వెనక్కి తీసుకు వెళ్లి ముని వేళ్లపై ఆన్చండి. తిరిగి లేచి నిలుచోండి. ఇలా నెమ్మదిగా మొదలుపెట్టి వేగం పెంచండి. రొప్పే దాకా చేసి ఆపండి.
నిటారుగా నిలుచోండి. (ఎ) చేతుల్ని నడుము మీద ఉంచుకోండి. (బి) అడుగు ముందుకువేసి కుడికాలుని కర్ణదిశగా పెట్టి ఫొటోలో చూపిన విధంగా రెండు చేతులతో తొడను బంధించండి. ఇలాగే కుడి కాలితో కూడా చేయండి. ఈ వ్యాయామాన్ని పదిసార్లు రిపీట్ చేయండి. రొప్పేదాకా ఇలా చేసి ఆపండి.
కుడికాలికి, ముందర ఎడం కాలు పెట్టి నిటారుగా నిలబడండి. చేతుల్ని ఇలా తల వెనుక మీ శరీరాన్ని మోకాళ్ళు వంచడం ద్వారా ఆరు అంగుళాలు క్రిందికి వంచండి. మీ మోకాళ్ళను తిన్నగా చేస్తూ... చేతుల్ని ఇలా తలవెనుక మీ శరీరాన్ని మొకాళ్ళు వంచడం ద్వారా ఆరు అంగుళాలు క్రిందికి వంచండి. మీ మోకాళ్ళను తిన్నగా చేస్తూ.. ఒక్కసారి స్ప్రింగులా గెంతి మీ పాదాలతో నేలను తన్నండి. కాళ్ళు పెట్టే దిశను మార్చి రిపీట్ చేయండి. ఇలా పదిసార్లు చేయండి. ఊపరి వేగం పుంజుకున్నాక ఆపండి.
నిటారుగా నిలబడండి. మీ మొండాన్ని ముందుకు వంచి చేతులిలా పెట్టండి (ఎ) మీ చేతుల వేళ్ళతో నేలను తాకే ప్రయత్నం చేయండి. మోకాళ్ళు వంగకూడదు. తరువాత నిటారుగా నిలబడి భుజాలను వాల్చండి. తరువాత వెనక్కి వంగం డి. ప్రతీసారీ వీలైనంత ఎక్కువగా వెనక్కి, క్రిందికి వంగటానికి ప్రయత్నించండి (బి). అయిదుసార్లు ఇలా చేయండి. కాసేపు విశ్రాంతి తీసుకొని మళ్లీ అయిదుసార్లు చేయండి.
మెదడు శుభ్రపడడంతోపాటు, ఆలోచనశక్తి, స్మరణశక్తి పెరుగుతాయి
హైబీపీ, కడుపులో ట్యూమర్లు, హెర్నియా, గుండెజబ్బుల వాళ్లు, గర్భిణులు, పీరియడ్స్ సమయంలోనూ చేయకూడదు.
కపాలభాతి బాహ్య వ్యాయామం మాత్రమే కాదు అంతర వ్యాయామం కూడ. సాధారణ వ్యాయామాలతో దేహంలో అన్ని భాగాల మీద ఒత్తిడి పడుతుంది, కాని కడుపు భాగం మీద ఒత్తిడి కలగదు. కపాలభాతి ద్వారా ఉదరం, ఛాతీ కండరాలకు చక్కటి వ్యాయామం అందుతుంది. దాంతో కొవ్వు కరుగుతుంది. వీటితోపాటు జీర్ణాశయం, క్లోమం, కాలేయం, ప్లీహం, మూత్రాశయం వంటి భాగాల కండరాలు కూడా ఉత్తేజితమవుతాయి. కాబట్టి ఆయా భాగాల నుంచి ఉత్పత్తి కావల్సిన ఎంజైమ్లు సమృద్ధిగా ఉత్పత్తి అవుతాయి, పనితీరు మెరుగవుతుంది. ఉదాహరణకు క్లోమ గ్రంథి ఉత్తేజితమై ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి క్రమబద్ధమై మధుమేహం నియంత్రణ అవుతుంది. చర్మానికి దేహభాగాలకు మధ్య నున్న కొవ్వు కాని, అంతర భాగాలు, కండరాల మధ్య నున్న కొవ్వు కరగాలన్నా ఇది మంచి వ్యాయామం. భోజనం చేసిన తర్వాత, ఉదర, ప్లీహ సంబంధ వ్యాధులతో బాధపడుతున్న వారు కపాలభాతి సాధన చేయరాదు.
* ఆరోగ్యంగా. ఫిట్గా ఉండాలంటే రోజూ కనీసం అరగంటైనా వాకింగ్ చేస్తే చాలు అంటారు నిపుణులు.
లైంగిక పటుత్వం, సామర్థ్యం... ఇవి ఈనాడు చాలా ఎక్కువగా ప్రాధాన్యతనిస్తున్న అంశాలు. లైంగిక సామర్ధ్యానికి, డబ్బు, హోదా, కీర్తిప్రతిష్టలు, అధికారం, విజయం, శారీరక బలం, అందం ఇవేవీ నిశ్చయాత్మకమైన పాత్ర పోషించలేవు. ఇవన్నీ ఇద్దరి వ్యక్తుల మధ్య లైంగిక సంబంధాలు ఏర్పడటానికి విస్తృతమైన అవకాశాలను కలిగిస్తాయే తప్ప, లైంగిక సామర్ధ్యానికి గ్యారెంటీ ఇవ్వలేవు. కాగా మనం నిత్యం అనుభవించే అపరిమితమైన ఒత్తిడి, నిరాశ, నిస్పృహలు లైంగిక సామర్థ్యంపై గణనీయమైన వ్యతిరేక ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.
చక్కని శరీర భంగిమతో నిలుచోండి. మీ రెండు పాదాల మీద మీ శరీర భారం సమానంగా పంపిణీ కావాలి. మీ భుజాలు క్రిందికి దింపి, మీ వెన్నెముక చివరి భాగం కిందికి దిగేలా ఉంచండి. మీ శరీరంలో ప్రతి కండరం, పిరుదులు, ఉదరభాగం అన్నీ బిగువుగా మారిపోతున్నట్టు ఊహించుకోండి. కనిపించని ఒక తీగ ఏదో మిమ్మల్ని తలమీద నుండి పాదాల దాకా పైకి లాగుతున్నట్టుగా ఊహిస్తూ... మీరు మరింత పొడుగ్గా సాగిపోతున్నట్టుగా ఊహించుకోండి. మీ ఉదరవేతనంలో గాలిని బాగా లోపలికి పీల్చండి. మీ ఊపిరితిత్తుల నిండా ఆక్సిజన్ని నింపండి. ఇప్పుడు మీ దృష్టి అంతా మీ శ్వాసక్రియ మీదనే కేంద్రీకరించండి. వెంటనే మీలో అంతర్గతంగా చాలా ప్రశాంతమైన భావన కలుగుతుంది. ఇలా గాఢంగా శ్వాసించడం ప్రకృతి సహజమైన మత్తును కలిగిస్తుంది.
1) మామూలుగా శ్వాసించండి. కుడి అరచేత్తో ఎడమకాలి మడమను తాకండి. నడుం మెలితిప్పండి. ఎడమ భుజం మీదుగా వెనక్కి చూడండి. ఇలా ఐదు సెకన్లు ఉండండి.
1) పాదాలను ఎడంగా వుంచి, నిలబడండి. కుడికాలిని ముందుకు జరపండి. పాదాన్ని సరళరేఖపై వుంచండి. మీ ఎడమపాదాన్ని ఈ సరళరేఖకు లంబదిశగా వుంచండి. చేతుల ను వెనక్కి మడిచి నమస్కరిస్తున్న భంగిమలో మీ అరచేతులను జోడించండి. దీంతో మీ ఛాతి పైభాగం, పొట్ట ముందుకు వస్తాయి. మీ భుజాలను క్రిందికి దిగి వుండే విధంగా జాగ్రత్తపడండి. ఒకవేళ మీ అరచేతులను ఈ విధంగా జోడించి వుంచడం కష్టంగా వుంటే, మీ చేతుల మణికట్టును బంధించండి. మీ వీపు క్రింది భాగానికి ఆన్చి వుంచండి.
2) గాలిని పీల్చండి, వీలైనంత వెనక్కి వాలండి. మీ మెడ, ముఖ కండరాలను వదులుగా వుంచండి.
6) ఇప్పుడు మీ కుడికాలిని తిన్నగా జరపండి. గాలిని పీలుస్తూ... ఎడమ కాలిని వెనక్కి గాలిలో లేపండి. మీ ఎడమకాలి మడమ, మీ వెన్నెముక ఒకే సరళరేఖలో వుండే విధంగా పెట్టండి. 10 సెకన్లపాటు ఇలా ఉండి నెమ్మదిగా ఎడమకాలిని క్రిందికి దింపి 5వ స్థానానికి రండి. తరువాత ఇదే మాదిరిగా ఎడమవైపు చేయండి.
అట్లాగే జీర్ణశక్తికి కూడా ఇది చాలా మంచిది. వెన్నెముకకు ఈ వ్యాయామం ఉత్తేజా న్ని కలిగిస్తుంది. ప్రసవానం తరం లేదా వయసు మళ్లే దశలో స్ర్తీలలో చాలామంది ఈ ప్రదేశంలో స్తబ్దతను ఎదుర్కొంటారు. పొత్తికడుపు క్రింది కండరాలు జవజవలాడిపోవడం, యోని కండరాల్లో బిగి తగ్గిపోవడం ఫలితంగా రతిలో బిగువైన స్పందన కొరవడడం వంటి ఇబ్బందులనెదు ర్కొంటారు. అందుకే ఈ ఎక్సర్సైజులు.
3) నేల మీద ఇంకా వెనక్కి వంగండి. మీ చేతులను విడదీసి, తలమీదుగా పైకి జరపండి. అక్కడ వాటిని మీ చేతుల వద్ద మడవండి. గాఢంగా ఊపిరిపీల్చండి. మీరు ఊపిరిని బయటకు వదులు తున్నప్పుడల్లా, మీ శరీరమంతటా సాగదీస్తున్న ఫీలింగ్ ఏర్పడు తూ వుంటుంది. దీనివల్ల రక్తప్రసరణ పెరుగు తుంది. కాసేపటికి మీకు ఎంతో హాయిగా, రిలాక్స్డ్గా మత్తుగా వుంటుంది. ఈ భంగిమలో కాసేపు వుండి తిరిగి (2)వ స్థానానికి రండి. తరువాత (1)వ స్థానానికి రండి.
ఆటగా అనిపించినప్పటికీ నాట్యం ధ్యానంలో ఉచ్చస్థాయిని చేరుకోవడానికి సహాయపడు తుందని ఆమె అంటున్నారు. నృత్యం మంచి వ్యాయామం అంటున్నారామె. ఏ నృత్యం సౌకర్యవంతంగా ఉంటే ఆ నాట్యరూపాన్ని డ్యాన్స్ థెరపీకి వినియోగించవచ్చు. సమ కాలీన నాట్య భంగిమల్లో కొన్ని ఏకాగ్రత పెంచడానికి ఎక్కువ అల్లరిచేసే పిల్లలకు, డిస్లెక్సియాతో బాధపడుతున్న పిల్లలకు ఉపయోగపడతాయని సమకాలీన నాట్య శిక్షకుడు హృషికేష్ పవార్ అంటున్నారు. పార్కిన్సన్ వ్యాధితో బాధపడు తున్న రోండా చాకో డ్యాన్స్ థెరపీ అధ్భుతమైన ఫలితాలివ్వడంతో చాలా సంతోషంగా వున్నారు. అత్యంత సులువైన పని కూడా పార్కిన్సన్ వల్ల దెబ్బతింటుంది, ఆత్మవిశ్వాసం కోల్పోతాం, డ్యాన్స్ థెరపీ నాలాంటివారెందరో తమ దైనందిన రోజువారీ పనులు చేసుకోగలుగుతారు అంటున్నారు రోండా. ఆమె కదలికలు నిదానంగా ఉండ వచ్చు కానీ ఆత్మవిశ్వాసంతో పనిచేసుకుపో తున్నారు. సంతులనాన్ని, సరైన భంగిమ పొందడానికి భారతీయ శాస్ర్తీయ నాట్య రూపాలు సహాయపడతాయని ఇది మంచి చికిత్సా విధానమని ప్రముఖ ఎముకల డాక్ట రు డా.సత్యశీల్ నాయక్ అంటున్నారు. మరో ఎముకల డాక్టర్ సునీల్ కోరే కూడా ఈ అభిప్రా యంతో ఏకీభవిస్తున్నా రు.
భారతీయ, అమెరికా డ్యాన్స్ థెరపీల మధ్య చాలా తేడా ఉంది. అమెరికన్ డ్యాన్స్ థెరపీ అసోసి యేషన్లో వేయమంది సభ్యు లున్నారు. జైళ్ళలో, డి-ఎడిక్షన్ కేంద్రాల్లో, హాఫ్వేహోంలు (చికిత్సా కేంద్రాలు) ల్లో వీరు పనిచేస్తున్నారు. ఇండియాలో మనం ఇంకా ప్రారంభ దశలోనే ఉన్నాం. సుశిక్షితులైన థెరపిస్టులు స్వదేశానికి తిరిగివచ్చిన తర్వాత వారికి సరైన జీత భత్యాలు ఇవ్వడంలేదు. వారిసేవలకు సరైన గుర్తింపు రావడంలేదు. వారి సేవలెంతగానో అవసమైనప్పటికీ వారు మన వ్యవస్థతో నిరంతరం పోరాడుతున్నారు. బేజారై విదేశాలకు వెళ్ళిపోతున్నారు. అమెరికా లో వైద్యం దాదాపు ప్రైవేటు సైకోథెరపీ సెషన్లాగా జరుగుతుంది. సందర్శకులు కూడా ఒక దిక్కే కనిపించే అద్దం గుండా చూడవచ్చు. ఇండియాలో స్కూలుకు వచ్చే సందర్శకులు పార్కులోకి వచ్చినట్లు సరాసరి సెషన్లోకి నడిచివచ్చేస్తారు పైగా నాట్యం ఒక ప్రదర్శన కళ అన్న విషయం మన మెదళ్ళలో నాటుకుపోయింది. ఇండియాలో ఉన్న ఎన్నో శాస్ర్తీయ, జానపద నాట్య రూపాలు మన జనసముదాయంలో అంతర్భాగాలు.
సన్నబడాలంటే ఏం చేయాలని ఎవరినడిగినా బోలెడు సలహాలు ఇస్తారు. జిమ్ కెళ్లమని ఒకరు చెబితే తిండి తగ్గించమని ఒకరు చెబుతారు. అవన్నీ విని విని బోరు కొట్టేసి ఉన్నాయి అందరికీ. అందుకే అనూజ రాజేంద్ర కనిపెట్టిన కొత్త పద్ధతికి చాలా డిమాండ్ ఉంది. ఆ పద్ధతి పేరు 'బాలీఫిట్'. 'ఫిట్నెస్ త్రూ డ్యాన్స్'అనే నినాదంతో అనూజ ఈ వినూత్న పద్ధతిని అందరికీ పరిచయం చేశారు. బరువు తగ్గాలనుకునే వారితో ఆమె నాట్యం చేయిస్తుందన్నమాట. అమెరికాలో స్థిరపడ్డ ఈ ఆలోచన అనూజకి మూడేళ్ల కిత్రం వచ్చింది.
అమెరికాకు చెందిన 'స్నాప్ ఫిట్నెస్ క్లబ్' పదకొండు మిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడితో రెండేళ్ల క్రితం మనదేశంలో మొత్తం 250 వ్యాయామకేంద్రాలను ప్రారంభించాలనే ఆలోచనతో వచ్చింది. ఇప్పటికి యాభై ఐదు కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసుకుంది. దేశంలోని ప్రధాన నగరాలైన ఢిల్లీ, ముంబయి, హైద్రాబాద్, పూణె, నాగపూర్, జలంధర్, చంఢీగఢ్, అమృతసర్, లూధియానాలలో ఈ కంపెనీకి బ్రాంచీలు ఉన్నాయి. ఈ కంపెనీ చెప్పేమాట ఏమిటంటే... 'యూరప్, అమెరికా దేశాల కంటే ఇక్కడే వ్యాయామం పట్ల ఎక్కువ ఆసక్తి ప్రదర్శిస్తున్నారని, కనుక తాము తప్పకుండా వ్యాపారంలో విజయవంతం అవుతామని.'
విదేశీ ఫిట్నెస్ క్లబ్లు మన దేశంలో ప్రవేశించాక ఫిట్నెస్ రంగం స్థాయిలో చాలా మార్పులే వచ్చాయి. ఆకర్షణీయమైన ప్రకటనలు, అంతర్జాతీయ స్థాయి నిర్వహణను అన్ని కంపెనీలు అనుసరిస్తున్నాయి. ప్రత్యేక 'ప్యాకేజీలు', పండగలకు 'ఆఫర్లు' ఎక్కువయ్యాయి. దాంతో పాటు మెరుగైన మెషినరీ కోసం ఎంత సొమ్మయినా ఖర్చు చేసేలా స్థానిక కంపెనీలు తమ పద్ధతులను మార్చుకున్నాయి.
అదే క్రమంలో వ్యక్తిగత శిక్షకులను నియమించుకునే పద్ధతి కూడా పెరిగింది. మూడునాలుగేళ్ల క్రితం కంటే ఇప్పుడు టీనేజ్ మొదలు యువత, సీనియర్ సిటిజన్స్ వరకు అందరూ వ్యక్తిగత శిక్షకులను ఆశ్రయించడం పట్ల ఆసక్తి చూపిస్తున్నారు. ఢిల్లీ, ముంబయి, కలకత్తా, బెంగళూరులలో జిమ్కు వెళ్లేవారిలో దాదాపు సగం మంది వ్యక్తిగత శిక్షకులను నియమించుకుంటున్నారు. వారికి ఒక్కో సెషన్కు 250-500 వరకు ఫీజు చెల్లించాల్సి ఉన్నా వెనకాడడం లేదు. అంటే నెలకు ఐదు నుంచి ఇరవై వేల రూపాయలు. మంచి శరీరాకృతి కోసం యువత, అధిక బరువు వంటి సమస్యలతో మధ్యవయస్కులు, అనారోగ్య నివారణ కోసం రిటైరయిన ఉద్యోగులు... ఇలా ఎవరి కోణం వారిదే అయినా అందరి కామన్ ఎజెండా మాత్రం ఫిట్నెస్సే. షారూక్ఖాన్, అమీర్ఖాన్, ఐశ్వర్యారాయ్, కరీనాకపూర్ వంటి సెలిబ్రిటీలకు వ్యక్తిగత శిక్షకులుగా పనిచేసే వారికి ఒక్కో సెషనుకు పది వేల రూపాయలు చెల్లిస్తారని చెప్పుకుంటారు.
విదేశీ కంపెనీల రాక తర్వాత ఈ కేంద్రాల నిర్వహణ, ఫీజులు ఓ రేంజ్కు వెళ్లిపోయాయి. అయితే ఫిట్నెస్ ఇండస్ట్రీలో ఉపాధిని పెంచేందుకు ఇవి దోహదపడుతున్నాయి. ఇప్పుడు పెద్ద పెద్ద వ్యాయామ కేంద్రాలు వ్యక్తిగత శిక్షకులతో పాటు థెరపిస్టులు, డైటీషియన్లు ఇలా అనేకమందిని నియమించుకుంటున్నాయి. గోల్డ్స్ జిమ్ ఏకంగా 'జి.జి.యు.' (గోల్డ్స్ జిమ్ యూనివర్శిటీ) అని ఒక విశ్యవిద్యాలయాన్నే నడుపుతోంది. అందులో ఫిట్నెస్ రంగానికి సంబంధించిన ఏ సర్టిఫికెట్ కోర్సు చేసినా వారికి ఉపాధి ఖాయం. అది ఎంతోమందికి ఉద్యోగావకాశంగా కనిపిస్తోంది. గోల్డ్స్ జిమ్మే కాదు ఇప్పుడు దేశంలో పేరు పొందిన ఫిట్నెస్ కంపెనీలన్నీ 'ఫిట్నెస్ ఎడ్యుకేషన్ ఇన్సిట్యూట్'లుగా కూడా వ్యవహరిస్తున్నాయి.
ఫిట్నెస్ ఇండస్ట్రీలో వ్యాపారావకాశాలు పెరుగుతుండడం గమనించి ఇతర రంగాలకు చెందిన కంపెనీలు కూడా ఈ రంగంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాయి. అందుకు ఉదాహరణ ఈ మధ్యే ఎంట్రీ ఇచ్చిన 'ఎనీటైమ్ ఫిట్నెస్ క్లబ్'. సుమారు పదిహేను మిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడితో మన దేశంలో అడుగు పెట్టిందీ కంపెనీ. కంప్యూటర్లు తయారు చేసే టీజీఎస్ కంపెనీయే ఈ పేరుతో ఫిట్నెస్ రంగంలోకి ప్రవేశించింది. రీబాక్ కూడా అంతే! ప్రధానంగా క్రీడావస్తువులను తయారు చేసే కంపెనీ అది. ఏరోబిక్, జిమ్ సెంటర్లను నిర్వహిస్తుండమే కాకుండా ఇటీవల మెషినరీ తయారీని కూడా మొదలు పెట్టింది అది. రీబాక్ కంపెనీ చెప్తున్న లెక్కల ప్రకారం వాళ్లకు డెబ్బయి శాతం ఆదాయం ఫిట్నెస్ సెంటర్ల వల్లే వస్తోందట మిషనరీ అమ్మకాలు కలుపుకుని.
ఈ రంగంలో మరో కొత్త ట్రెండ్ డీవీడీ వర్క్ అవుట్స్. బిజీగా ఉండేవాళ్లకి, లేజీగా ఉండేవాళ్లకి ఫిట్నెస్ డీవీడీలు ఎంతగానో ఉపకరిస్తాయని ప్రకటనులు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. రెండేళ్ల క్రితమే శిల్పాశెట్టి విడుదల చేసిన యోగా వీడియోలు సంచలనం సృష్టించాయి. ఆ తరవాత బిపాషా బసు, కరీనాకపూర్, షెర్లిన్చోప్రా, లారాదత్తాలు ఆ జాబితాలో చేరారు. వీళ్లందరి వర్క్ అవుట్ డీవీడీలు హాట్కేకుల్లా అమ్ముడయ్యాయి. కథానాయికలే కాదు హీరోలూ ఇదే దారిలో ఉన్నారు. జాన్ అబ్రహాం ఇప్పటికే ఒక 'వర్క్ అవుట్' చేయగా, హృతిక్రోషన్, సల్మాన్ఖాన్ల డీవీడీలు త్వరలోనే విడుదల కానున్నాయి. కత్రినా, ప్రియాంక చోప్రాలు కూడా అదే పనిలో ఉన్నారు. అందుకోసం ఈ స్టార్లంతా కోట్లలో పారితోషికం పుచ్చుకున్నట్టు బాలీవుడ్లో ప్రచారం జరగుతోంది. బాలీవుడ్ వర్క్ అవుట్స్కు ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా ఎంతో క్రేజ్ ఉంది. ఇప్పటికే మార్కెట్లో ఉన్న 'బాలీవుడ్', 'బాంబే డ్రీమ్స్', 'మసాలా బాంగ్రా', 'బాలీవుడ్ గ్రూవ్స్', 'ఇండియన్ డాన్స్ ఏరోబిక్స్', 'ఇండియన్ ఫోక్ డాన్స్' డీవీడీలు అమెరికా, యూరోప్ దేశాలలో నీరాజనాలు అందుకుంటున్నాయి.
సగటు మనిషి 'బాడీ బిల్డర్'గా కండలు చూసుకుని మురిసిపోయే స్థాయి ఎప్పుడో దాటిపోయింది. సినిమాల ప్రభావంతోనే జిమ్ యావ మొదలైనప్పటికీ అది ఆరోగ్యానికి ఎంత అవసరమో అందరూ గుర్తించారు. ఈ యేడాది వ్యాయామ కేంద్రాలను ఆశ్రయిస్తున్న వారి సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగిందని ఫిట్నెస్ సెంటర్లు నిర్వహిస్తున్న వివిధ కంపెనీలు ప్రకటించాయి. ప్రజల్లో వస్తున్న అవగాహనకు అనుగుణంగా వారిలో ఇంకా ఆసక్తిని పెంచి లాభాలు గడించేందుకు వ్యాయామాల్లో కూడా కొత్త కొత్త పద్ధతులు సృష్టిస్తున్నాయి పలు కంపెనీలు. అందుకోసం డాన్సులు, ఏరోబిక్స్లే కాకుండా 'స్పా' యోగాలను కూడా హెల్త్ అండ్ ఫిట్నెస్లో కలిపేశారు. అందుకే యోగా గురువులకు, కొరియోగ్రాఫర్లకు ఫిట్నెస్ సెంటర్లు నడిపే కంపెనీల నుంచి మంచి ఆఫర్లు వస్తున్నాయి.