Showing posts with label alchohal. Show all posts
Showing posts with label alchohal. Show all posts

Tuesday, October 19, 2010

ఆల్కహాల్ అనేది ఒక్క వ్యాధి మాత్రమే కాదు. ఇదొక సామాజిక దెయ్యం కూడా.

‘అంతా భ్రాంతియేనా’... అన్నది దేవదాసులోని పాట. అది దేవదాసులకు అక్షరాలా వర్తించే పాట అన్నది నిజం. మద్యం అలవాటున్న డోసుదాసులకు జీవితంలో వెలుగు ఉండదు. మద్యం తీసుకోవడం వల్ల లైంగిక సామర్థ్యం పెరుగుతుందన్నది ఒక భ్రమ. పిల్లలకు ఒక స్పూన్ బ్రాందీ తాగిస్తే అజీర్తి ఉండదని, పరిమితంగా తాగితే గుండెకు మంచిదని ఒక అపోహ. వీటితో పాటు మద్యానికి అలవాటు పడి ఒక్కసారిగా మానేయాలనుకున్నా... కొన్ని సమస్యలు. శరీరంపై చీమలు పాకినట్లు, గోడలపై పాములు పాకినట్లు భ్రమలు. ఇలాంటి భ్రాంతులు, భ్రమలు తొలగించి, ‘జీవితాన వెలుగు ఎంతో ఉంద’ని చెప్పేందుకే ఈ కథనం...

అజయ్‌కి నలభై ఏళ్లు. ప్రైవేటు కంపెనీలో ఉద్యోగం. భార్య, ఇద్దరు పిల్లలు... ఫ్రెండ్స్‌తో మందు పార్టీలో అర్ధరాత్రి దాకా కూర్చున్నాడు. వాహనంపై ఇంటికి బయల్దేరాడు. తను సవ్యంగానే డ్రైవింగ్ చేస్తున్నట్టుగా అతనికి అనిపిస్తోంది. కాని అప్పటికే రోడ్డు మీద వచ్చీ పోయే వాహనాల వాళ్లు అజయ్‌ని సరిగ్గా డ్రైవ్ చేయమని హెచ్చరిస్తున్నారు. తను ఇంత బాగా డ్రైవ్ చేస్తుంటే వీళ్లు ఎందుకు అలా అంటున్నారో అనుకుంటూనే డ్రైవ్ చేస్తున్నాడు అజయ్. వాహనం కొంతదూరం ప్రయాణించిందో లేదో ఎదురుగా వస్తున్న లారీని ఢీ కొట్టింది. ఆ ప్రమాదంలో అజయ్ అపస్మారక స్థితికి చేరుకున్నాడు.

సూర్యారావు వయసు అరవై. తనకు ఇరవై ఏళ్ల వయసప్పటి నుంచి మద్యం తాగే అలవాటు ఉంది. అంటే దాదాపు నలభై ఏళ్లుగా మద్యం తాగుతున్నాడు. కూతురు ‘ఇక తాగొద్దు’ అని తన మీద ఒట్టు వేయించుకోవడంతో సడెన్‌గా తాగుడు మానేశాడు. అన్నాళ్లూ బాగానే ఉన్న సూర్యారావు విచిత్రంగా ప్రవర్తించడం మొదలుపెట్టాడు. తనను ఎవరో తరుముతున్నట్టుగా, చంపబోతున్నట్టుగా ఉలిక్కి పడుతున్నాడు. శరీరంపై చీమలు పాకినట్టుగా ఊరికూరికే చేతులు, పాదాలు గీరుకుంటున్నాడు. సూర్యారావు ప్రవర్తన ఇంటిల్లిపాదీని హడలెత్తిస్తోంది.

ఈ రెండు కేసులను పరిశీలిస్తే ఒకతను మద్యం సేవించిన తర్వాత ‘మత్తులో కూడా తను బాగానే ఉన్నాను కదా!’ అనుకున్నాడు. కాని శరీరం అదుపులో లేదు. ఫలితంగా ప్రమాదం సంభవించింది. రెండో కేసులో దాదాపు నలభై ఏళ్లపాటు రోజూ మద్యం తాగిన వ్యక్తి హఠాత్తుగా వ్యసనాన్ని మానుకోవడంతో అతని శరీరం అదుపు కోల్పోయింది.

అకస్మాత్తుగా మానేస్తే అనేక భ్రాంతులు...
రెగ్యులర్‌గా ఆల్కహాల్ తీసుకునేవారు అకస్మాత్తుగా మానేస్తే ‘ఆల్కహాల్ విత్‌డ్రావల్ సింప్టమ్స్’ కనిపిస్తాయి. అందులో భ్రాంతులు ప్రధానమైనవి. ఎవరూ మాట్లాడకపోయినా శబ్దాలు వినిపించడాన్ని ఆడిటరీ హ్యాలూసినేషన్స్ అంటారు. శరీరంపై చీమలు పాకినట్లు అనిపించడాన్ని టాక్టైల్ హ్యాలూసినేషన్స్ అంటారు. ఈ భ్రాంతికి గురయ్యే క్రమాన్ని ఫార్మికేషన్ అంటారు. అంతేకాదు గోడ మీద పాములు, జెర్రులు వంటి హానికరమైన జీవులు పాకినట్లు కనిపిస్తుంటాయి.

దీన్ని విజువల్ హ్యాలూసినేషన్స్ అంటారు. మద్యం తాగి వాహనం నడిపేవారు తామ కదలికలు చురుగ్గానే ఉన్నాయని భావిస్తుంటారు. నిజానికి అది వాస్తవం కాదు. మద్యం ప్రభావం వల్ల తాము అనుకుంటున్నంత, తమ అంచనాకు తగినట్లుగా వారి కదలికలు ఉండవు. దాంతో తరచూ ప్రమాదాలు జరుగుతుండటం కూడా మామూలే. అలాగే తమను ఎవరో వెంబడిస్తున్నట్లు అనుమానిస్తుంటారు. తమకు హాని చేయడానికి తలపోస్తున్నట్లుగా భ్రమపడుతుంటారు. ఇలాంటివి జరగక పోయినా జరుగుతున్నట్లు భ్రాంతులకు లోనుకావడాన్ని డెల్యూషన్స్ అంటారు.

గుండె ఆరోగ్యం - మద్యం
రోజూ 30 ఎం.ఎల్ వైన్ తీసుకుంటే గుండె ఆరోగ్యానికి మంచిదని చెబుతుంటారు. కాని అదే అలవాటు పోను పోను మోతాదును పెంచేలా చేస్తుంది. అందుకని ముందుగానే ఇలాంటి వాటిని దరిచేరనీయకపోవడం మంచిది. గుండె ఆరోగ్యానికి రోజూ వ్యాయామం, సమతుల ఆహారం, డాక్టర్ సూచనలు పాటిస్తూ ఉండటం అన్ని విధాల మేలు.

జలుబు, దగ్గు - మద్యం
జలుబు, దగ్గు, జ్వరం, ఒళ్లు నొప్పులు రావడం సహజం. ఇలాంటప్పుడు బ్రాంది తీసుకుంటే రిలీఫ్‌గా ఉంటుందని, అవన్నీ తగ్గుతాయనుకోవడం పొరపాటు. వాతావరణంలో మార్పులు, శరీరంలో రోగనిరోధక శక్తి తగ్గిపోవడం, ఆహారపు అలవాట్లు, రకరకాల వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్ల కారణంగా ఇలాంటి ఆరోగ్య సమస్యలు వస్తుంటాయి. వీటికి ట్రీట్‌మెంట్ బ్రాంది ఎంత మాత్రమూ కాదు. వైద్యులు ఇచ్చిన మందులు, వారి సూచనలు మాత్రమే పనిచేస్తాయి.

మానసిక జబ్బులలో..
మొదటి రెండు పెగ్గులు తీసుకున్నప్పుడు శరీరం చాలా తేలికగా ఉన్నట్టుగా అనిపిస్తుంది. కాని మోతాదు పెరిగిన కొద్దీ మెదడు డల్‌గా అయిపోతుంటుంది. నరాల వ్యవస్థ మీద ప్రభావం చూపడంతో తనపై తనకు, చుట్టుపక్కల ఏం జరుగుతోందో ధ్యాస ఉండదు. ఆల్కహాల్ ఇన్‌డ్యూస్ డిప్రెషన్, ఇన్‌డ్యూస్ యాంగ్జైటీ డిజార్డర్ వంటి సైకోసిస్ సమస్యలు వస్తాయి.

గర్భవతులు - మద్యం
ప్రెగ్నెంట్‌గా ఉన్నప్పడు బీర్ తాగితే పిల్లలు ఎరగ్రా, తెల్లగా పుడతారని, నార్మల్ డెలివరీ అవుతుందని అనుకుంటారు. కాని అది తప్పు. పిల్లల రంగు ఎప్పుడైనా జెనిటికల్‌గా వస్తుంది. పైగా గర్భవతులు మద్యం తీసుకోవడం వల్ల పిల్లలు శారీరక, మానసిక లోపాలతో పుట్టే అవకాశాలు ఉంటాయి.

యుక్తవయసులో...
పియర్ ప్రెజర్ కారణంగా అంటే ‘స్నేహితులు తాగుతున్నారు కాదా! నేను తాగితే తప్పేంటి?’ అనో, సరదాకో ఫ్రెండ్స్ కోసమో మొదలుపెడుతుంటారు. ఈ అలవాటు సాధారణంగా 20, 25 ఏళ్ల నుంచి మొదలవుతుంది. కొన్ని రోజులకు మద్యం తీసుకోకపోతే చెమట్లు పట్టడం, చేతులు వణకడం, నోటికి ఏది తోస్తే అది మాట్లాడటం, అయోమయంగా ప్రవర్తించడం వంటివి చేస్తారు. దీంతో ఇన్ని రోజుల పాటు రాత్రివేళలలో తీసుకునే మద్యం పగటివేళకూ మారుతుంది. మొదట్లో ఒకటి, రెండు పెగ్గులతో మొదలైన అలవాటు నెమ్మదిగా పెరుగుతూ అధికమోతాదులో తీసుకుంటారు.

బయటపడటానికి...
* టీనేజ్ పిల్లలు ఇంటికి లేటుగా రావడం, దొంగతనం చేయడం, వారి నుంచి మద్యం వాసన రావడం వంటివి గమనిస్తే వదిలేయకుండా నిపుణులచే చికిత్స ఇప్పించాలి.
* ఆల్కహాల్ తీసుకోవడం వల్ల నష్టాలు, కౌన్సిలింగ్ ద్వారా తెలియజేసి సదరు వ్యక్తిని మోటివేట్ చేయాలి.
* రెగ్యులర్‌గా మద్యం తీసుకునే వ్యక్తి హఠాత్తుగా మానేస్తే కొన్ని సమస్యలు ఎదురవుతాయి. వీళ్లు ఆల్కహాల్ విత్‌డ్రావల్ స్టేట్‌లోకి వెళతారు. చేతులు, కాళ్లు స్వాధీనం తప్పడం, తను ఎక్కడ ఉన్నాడు, ఎలా ఉన్నాడు, ఏం చేస్తున్నాడు, ఏం మాట్లాడుతున్నాడో అర్థం కాదు. అయోమయంగా ఉండిపోతాడు. అతనికి వారం నుంచి పది రోజుల వరకు నిద్రపోయేందుకు సరిపడా మెడిసిన్ డోసును పెంచుతూ, తగ్గిస్తారు. దీనిని డిటాక్సిఫికేషన్ అంటారు.
* హాస్పిటల్ నుంచి డిశ్చార్జ్ అయి సమాజంలోకి వెళ్లాక, మళ్లీ మద్యం తీసుకోకుండా ఉండటానికి, దానిని అవాయిడ్ చేయడానికి కౌన్సెలింగ్ ఇస్తారు.
* డాక్టర్ సూచించిన విధంగా రెగ్యులర్‌గా హాస్పిటల్‌కు రావడం, మందులు వాడటం చేస్తుంటే పూర్తిగా ఈ వ్యాధి నుంచి బయటపడొచ్చు.
* ఆల్కహాల్ అనేది ఒక్క వ్యాధి మాత్రమే కాదు. ఇదొక సామాజిక దెయ్యం కూడా. కాబట్టి దీనిని గుర్తించినప్పుడు సిగ్గుపడకుండా నిపుణుల సలహాలు తీసుకోవడం అవసరం.

మద్యం తాగడం వల్ల లైంగిక సామర్థ్యం పెరుగుతుందని చాలామందిలో ఓ అపోహ. కాని మద్యం వంధ్యత్వానికి దారితీస్తుంది. సంతానోత్పత్తి సమస్యలకు ప్రధాన కారణం అవుతుంది.

పిల్లలకు ఒక స్పూన్ బ్రాంది తాగిస్తే అజీర్తి సమస్య ఉండదని కొంతమంది భావిస్తుంటారు. కాని దీని కారణంగా పిల్లల్లో చిన్నప్పటి నుంచే మద్యం వ్యసనంగా మారే ప్రమాదం ఉంది. పైగా అది శారీరక ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపిస్తుంది.



Monday, October 4, 2010

మద్యం అనే ద్రవం కడుపును ముంచేయడం ఖాయం!!!

కాలేయం పాడయ్యిందంటే... మొదట అడిగే మాట మద్యం అలవాటు
ఉందా అని. కడుపులో పుండ్లు పడ్డాయంటే అనుమానించేది... మద్యం
తీసుకుంటుంటారా అని. కాలేయాన్ని, కడుపును అంత నేరుగా ప్రభావితం
చేస్తుంది మద్యం. ఇతరత్రా అవయవాల మీద పరోక్ష ప్రభావమేమో గాని...
నోట్లోంచి కడుపులోకి మద్యం జారగానే అటు ప్రత్యక్ష దుష్ర్పభావాలూ,
పరోక్ష ప్రభావాలూ రెండూ కడుపు మీదే. తాగగానే నోట్లోనైనా అది పెద్దగా
ఉండకపోవచ్చేమోగాని... కడుపులోకి జారగానే అక్కడ కాసేపు ఉంటుంది
కాబట్టి అంతటి బలమైన ప్రభావం! దాంతో పోషకాలు అందకపోవడం,
విషపదార్థాలు ఉత్పత్తి అవడం, బరువు తగ్గడం, కాలేయం దెబ్బతినడం,
రోగనిరోధకశక్తి తగ్గడం వంటి అనేక దుష్ఫలితాలు!! ఉపద్రవంతో కొంప
మునిగినట్టు... మద్యం అనే ద్రవం కడుపును ముంచేయడం ఖాయం!!!


మద్యం అలా కడుపు (అన్నకోశం)లోకి వెళ్లీ వెళ్లగానే దాని దుష్ర్పభావం మొదలవుతుంది. అన్నకోశంలోకి వెళ్లగానే అక్కడ రెండు విధాలుగా దాని ప్రభావం చూపుతుంది. ఒకటి దాని నిర్మాణం మీద. రెండోది దాని విధులపైన. తొలుత అన్నకోశం నుంచి ఆల్కహాల్ రక్తంలో కలవడం ప్రారంభమవుతుంది. చాలా భాగం జీర్ణప్రక్రియకి గురి కాకుండానే రక్తంలో కలుస్తుంది. మద్యం నేరుగా చాలాసేపు అన్నకోశంలో ఉండటం వల్ల అక్కడి మృదువైన పొరలు (మ్యూకోజా) దెబ్బతింటాయి. అక్కడి మ్యూకోజాపై అది దీర్ఘకాలం పాటు ఉండటం వల్ల జీర్ణకోశం పై భాగంలో అనేక మార్పులు వస్తాయి. ఫలితంగా అప్పటికప్పుడు తగిలే దెబ్బతో పాటు దీర్ఘకాలికంగా ఉండే దుష్పరిణామాలు సైతం ఉంటాయి.

అన్నకోశంలోని మ్యూకోజాతో పాటు ఇతరత్రా కణజాలాన్ని మద్యం దెబ్బతీయడం వల్ల జీర్ణప్రక్రియ జరిగే క్రమంలో మార్పు వస్తుంది. జీర్ణక్రియ సమర్థంగా జరగకపోవడం ఫలితంగా శరీరానికి అందాల్సిన అవసరమైన పోషకాలు అందకపోవడం వంటి పరిణామాలు సంభవించవచ్చు. పైగా నిత్యం ఆల్కహాల్ తీసుకుంటూ ఉండటం వల్ల మ్యూకోజాపై రోజూ ప్రభావం పడి అక్కడ పుండ్లు, కురుపులు పడవచ్చు.

నోట్లోకి నీళ్లు వస్తుండటం, ఆహారం ఛాతీపై అంటుకున్నట్లుగా ఉండటం, నోట్లోకి పుల్లటి తేన్పులు వస్తుండటం వంటి లక్షణాలు ఆల్కహాల్ తీసుకునేవారిలో కనిపించే తొలి లక్షణం. మనం తీసుకునే ఆహారం నోట్లోంచి గొంతులోకి అన్నవాహికలోకి రాగానే అన్నవాహిక చివర ఉన్న స్ఫింక్టర్ కారణంగా అన్నకోశం (స్టమక్)లోనే ఉండిపోతుంది. అయితే మద్యం వల్ల ఆ స్ఫింక్టర్ తాను పట్టి ఉంచే సామర్థ్యాన్ని కోల్పోయి రిలాక్స్ అవుతుంది. ఫలితంగా గుండెల్లో మంట, కడుపులోంచి నోట్లోకి యాసిడ్ వచ్చి పుల్లగా అనిపించడం జరుగుతాయి. దాంతో పాటు చిన్న పేగులు, పెద్ద పేగుల్లోని కదలికలు మందగించవచ్చు. దాంతో తిన్నపదార్థాల కదలిక జరగాల్సినంత వేగంగా జరగక అవసరమైన పోషకాలు అందవు.

పాంక్రియాస్‌పై కూడా ప్రభావం.
పాంక్రియాస్ అన్నది జీర్ణప్రక్రియలో పాలుపంచుకునే మరో కీలక అవయవం. ఇది రక్తంలో గ్లూకోజ్ పాళ్లను నియంత్రణలో ఉంచే ఇన్సులిన్ హార్మోన్‌ను స్రవిస్తుంది. జీర్ణక్రియలో కొవ్వులు, ప్రోటీన్లు, పిండిపదార్థాలు జీర్ణమయ్యేలా దోహదపడుతుంది. మద్యం వల్ల ఈ అవయవం కూడా దెబ్బతిని తీవ్రమైన పాంక్రియాటైటిస్‌కు దారితీయవచ్చు. దానివల్ల కడుపులో నొప్పి, వాంతులు, ఊపిరి అందకపోవడం, కడుపులో ఇబ్బంది లాంటివి కనిపించవచ్చు. ఎప్పుడో ఒకసారి తాగేవారు మితం లేకుండా సేవించడం వల్ల ఈ సమస్య రావచ్చు. ఇలా పాంక్రియాటైటిస్ వచ్చిన వారిలో 15 శాతం మందిలో అది ప్రాణాంతకం కావచ్చు. ఇలాంటి సమయాల్లో వచ్చే నొప్పి కడుపు నుంచి మొదలై వీపుకు వ్యాపించవచ్చు. ఈ సమస్య వచ్చినప్పుడు కొవ్వులు సరిగా జీర్ణం కాకపోవడంతో మలం జిగటగా అనిపించవచ్చు.

1-దశ
మైల్డ్ ఫ్యాటీ లివర్


కాలేయంలోని కాలేయ కణాల స్థానంలో క్రమంగా కొవ్వు పేరుకోవడాన్ని ఫ్యాటీ లివర్ అంటారు. మద్యం తీసుకునేవాళ్లకు వచ్చే వ్యాధుల్లో ఇది తరచూ కనిపిస్తుంది. ఈ క్రమంలో కాలేయం కొద్దిగా ఉబ్బుతుంది (లివర్ ఎన్‌లార్జిమెంట్). దాంతో పొట్ట పైభాగంలో కుడి వైపున కొద్దిగా ఇబ్బంది ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది.

 
2-దశ
ఆల్కహాలిక్ హెపటైటిస్


కాలేయ కణాలు ఒక్కొక్కటీ మరింతగా దెబ్బతినడం వల్ల లివర్‌లో మంటతో కూడిన వాపు (ఆక్యూట్ ఇన్‌ఫ్లమేషన్) రావచ్చు. దాంతో బయటకు కూడా కొన్ని లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. జ్వరం, కామెర్లు వంటివి బయటికి కనిపించే లక్షణాలు. దీంతో పాటు తెల్లరక్తకణాల పెరుగుదల, కాలేయం ఎరబ్రారడం (టెండర్ లివర్), రక్తనాళాలు సాలీడు కాళ్లలా చర్మం కింద ఉబ్బుగా కనిపించడం వంటివి కనిపిస్తాయి. మన శరీరంలోని మిగతా అవయవాల కంటే కాలేయానికి తనను తాను చక్కబరుచుకునే సామర్థ్యం చాలా ఎక్కువ. అందుకే ఈ దశ వచ్చాకనైనా మద్యం మానేస్తే అన్నీ చక్కబడి క్రమంగా కాలేయం మునుపటి ఆరోగ్యాన్ని పుంజుకుంటుంది.

3-దశ
ఆల్కహాలిక్ సిర్రోసిస్


కాలేయంలోని సాధారణ లివర్ కణజాలం (టిష్యూ) అంతా దెబ్బతిని కేవలం పని చేయని నిష్ర్పయోజనమైన కణజాలం మిగిలిపోయే దశ ఇది. దీన్ని లివర్ సిర్రోసిస్ అంటారు. ఈ దశలో కాలేయం తన సాధారణ ఆకృతిని కోల్పోతుంది. అంతేకాదు... అది కుంచించుకుపోతుంది. దాంతో పేగుల నుంచి కాలేయానికి వచ్చే రక్తనాళాల్లో ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. దీన్ని పోర్టల్ హైపర్‌టెన్షన్ అంటారు. దీని వల్ల ఆహార నాళంలోని రక్తనాళాలు (సిరలు) సైతం ఉబ్బి ఒక్కోసారి అవి చిట్లే అవకాశం ఉంది. అలాంటప్పుడు ఒక్కోసారి రక్తపు వాంతులు కావడం లేదా మలంలో రక్తం కనిపించవచ్చు. మలంలో రక్త స్రావం కావడం వల్ల మలం నల్లగా వస్తుంది.

కాలేయంపై దుష్ర్పభావం ఎందుకు..?

శరీరంలోకి ఏవైనా విషపదార్థాలు ప్రవేశించగానే వాటిని విరిచేసి వాటి ప్రభావాన్ని నిర్మూలించే విధులను కాలేయం నిర్వహిస్తుంది. మద్యం ఒక రకమైన విషం (టాక్సిన్) కావడం వల్ల దాన్ని విరిచి వేసేందుకు కాలేయం ప్రయత్నిస్తుంటుంది. అయితే ఈ పనిలో కాలేయం తాను నిత్యం చేయాల్సిన దానికంటే ఎక్కువగా మరింత ఎక్కువగా పనిచేస్తుంది. ఇక అలవాటుగా మద్యం తాగేవారిలో ఈ విషయాలను విరిచేసే పనిని అదేపనిగా చేస్తుండటం వల్ల కాలేయంపై భారం పడుతుంది. కాలేయంపై పడే దుష్ర్పభావాన్ని మూడు దశలుగా విభజించవచ్చు.

మద్యం తీసుకునేవారిలో పొట్ట వస్తుండటం సాధారణంగా చూసేదే. మద్యం తీసుకున్న తర్వాత చాలా మందిలో కనిపించే పరిణామం ఇది. మరీ పెరిగినప్పుడు బెలూన్‌లో నీళ్లు నింపి కదిలిస్తే కదిలినట్లుగా పొట్టలో నీరు చేరి కదులుతూ ఉంటుంది. మద్యం అలవాటు పెరిగినప్పుడు ఇది జరుగుతూ ఉంటుంది. దీన్నే ‘అసైటిస్’ అంటారు. ఇది కూడా మద్యం వల్ల వచ్చే అనర్థమే.

చికిత్స...
కాలేయ సమస్యలకు మద్యం మానడంతోనే చికిత్స మొదలైనట్లు లెక్క. నిజానికి అదే పెద్ద చికిత్స అన్నమాట.

మొదటిదశ ఫ్యాటీ లివర్‌కు, రెండోదశ ఆల్కహాలిక్ హెపటైటిస్‌కు మద్యం నుంచి దూరంగా ఉండటం ప్రధానం.

కాలేయం దాదాపు 75 శాతం చెడిపోయినా తాను నిర్వహించే విధులలో ఎక్కడా లోపం కనిపించనివ్వదు. తనను తాను రిపేర్ చేసుకుంటుంది. ఇక అది మూడో దశకు వచ్చిందంటే మళ్లీ తిరిగి మునుపటి ఆరోగ్యాన్ని పొందడం చాలా కష్టం. ‘సిర్రోసిస్’ అనే దశకు చేరుకుంటే కేవలం కాలేయ మార్పిడి తప్ప మరో అవకాశం లేదని తెలుసుకోవాలి.

కొంతమందికి ఎండోస్కోపీ ప్రక్రియ ద్వారా చికిత్స అవసరం. మరికొందరికి అవసరాన్ని బట్టి శస్తచ్రికిత్స చేయాల్సి ఉంటుంది.

Friday, October 1, 2010

అసుర * మద్యం నిజానికి దురలవాటు మాత్రమే కాదు... ఒక మానసిక వ్యాధి కూడా.

కొందరు మద్యం తాగడాన్ని సురాపానం అని వ్యవహరిస్తారు. దేవతలు ఇదే తాగారంటూ వాదిస్తారు. మద్యం తాగడం వల్ల ఇంచుమించు తాము దేవతలమనే అనుకుంటారు. కాని... మద్యంతో మనిషి రాక్షసుడవుతాడు. తాను సురాపానం అనుకునేది అసురాపానం అని మరచిపోతాడు. మత్తు తలకెక్కి కిక్కు కిర్రెక్కిస్తే రాక్షసుడై కళ్లతో పాటు విచక్షణకు మూతల పడిపోయి నేరాలకూ పాల్పడతాడు. మెదడు మందగించి ప్రమాదాలకు తావిస్తాడు. ఒళ్లు తేలికైందని అనుకుంటాడు కాని... కైపులో పడిపోయి కుటుంబానికీ, సమాజానికీ బరువుతాడు. మద్యం నిజానికి దురలవాటు మాత్రమే కాదు... ఒక మానసిక వ్యాధి కూడా. ఆ వ్యాధి వల్ల వచ్చే దుష్పరిణామాలు, చేసే దురాగతాలూ అన్నీ ఇన్నీ కావు. అయితే సంకల్పం ఉంటే ఆ వ్యాధినీ తగ్గించుకోవచ్చు. అందరిలాగే ఆరోగ్యంగా ఉండవచ్చు. నూరేళ్లూ నిశ్చింతగా జీవించవచ్చు.

మద్యం తాగడం ఒక మానసిక జాడ్యం. దాన్ని అలవాటుగా పరిగణిస్తారు గాని నిజానికి అదొక వ్యాధి. మద్యం వల్ల భవిష్యత్తులో వైద్యపరంగా మున్ముందు చికిత్స కోసం చేయాల్సిన ఖర్చులూ ఎక్కువే. అందుకే దీన్ని సామాజికంగానే గాక వైద్యపరంగా సమస్యగానూ చూడాలి. కేవలం మద్యం మానడం వల్ల జీర్ణకోశ సమస్యలు, గుండెపోటు, నాడీ వ్యవస్థకు సంబంధించిన లోపాలు, పక్షవాతం వంటి అనేక రకాలైన సమస్యలను నివారించవచ్చు. దీన్ని మానేయాలని అనుకున్నవారికి ముందుగా దృఢనిశ్చయం ఉండాలి. ఆ నిశ్చయంతో సైకియాట్రిస్ట్‌లను కలిస్తే వారి ఆధ్వర్యంలో కొన్ని మందులు వాడటం ద్వారా ఆ అలవాటును పూర్తిగా తగ్గించడం సాధ్యమవుతుంది.

సరదాగా ఆరంభమైన ఒక తప్పనిసరి అలవాటుగా మారిపోతుంది. మొదట వారం కొన్ని రోజులు, తర్వాత ప్రతిరోజూ, తర్వాత రోజంతా తాగడం... ఇలా సాగుతూ ఉంటుంది. వీరిని నిద్ర లేవగానే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది మద్యమే.

మోతాదు- లక్షణాలు
20 ఎం.ఎల్- కొంత ఉద్వేగం, హుషారు, కొద్దిపాటి దుడుకుతనం
80 ఎం.ఎల్- మరింతగా నియంత్రణ కోల్పోవడం, ఒళ్లు తూలడం, ఎక్కువగా మాట్లాడటం, ఏకాగ్రత లేకపోవడం.
200 ఎం.ఎల్- మాట ముద్దగా రావడం, ఒళ్లు అధికంగా తూలడం, కోపం, చిరాకు, తేలికగా దెబ్బలాడటం, అరవటం.
300 ఎం.ఎల్ - కోమాలాంటి స్థితి
400 ఎం.ఎల్- మృతి చెందే అవకాశాలు చాలా ఎక్కువ.

ప్రమాదాలు
మద్యం వల్ల వ్యక్తి విచక్షణ, అంచనావేసే శక్తిని కోల్పోతాడు. అది చురుకుదనాన్ని తగ్గిస్తుంది. వాహన ప్రమాదాల్లో దాదాపు 90 శాతం మద్యం తాగి డ్రైవ్ చేసినప్పుడు అయ్యేవే. మద్యం వల్ల ప్రమాద తీవ్రత ఎక్కువే కాకుండా, ప్రాణాపాయ అవకాశాలు కూడా ఎక్కువ. ఈ ప్రమాదాల్లో తలకు తీవ్రమైన గాయాల వల్ల ఒక్కోసారి బతికినా జీవితాంతం వైకల్యంతో జీవించాల్సి వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువ.

ఇది ఒక వ్యాధి
మద్యం వ్యక్తి విచక్షణను కోల్పోయేలా చేస్తుంది. మద్యపానం ఒక నేరమో, పాపమో కాదు. అది ఒక వ్యాధి. మద్యపానం ఒక వ్యసనంగా మారడం, మొదడులోని రసాయనాల మార్పుల వలన సంభవిస్తుంది. ఈ మార్పులను వైద్యంతో, శాస్ర్తీయ పద్ధతులతో నయం చేయవచ్చు. మద్యానికి బానిసైలన వారిని ద్వేషించడం, దూషించడం చేయకుండా వారిని ఆదరించి తగిన చికిత్స ఇప్పించాలి.

ఆర్థికంగా...
మద్యం కోసం ఒక వ్యక్తి చేసే ఖర్చు రాను రాను పెరుగుతూ వస్తుంది. మద్యానికి బానిసైన వ్యక్తి ముందుగా తను సాధించే దానిలో అధికశాతం మద్యానికే హెచ్చిస్తాడు. తర్వాత మద్యపానం వలన కలిగే వ్యాధులకు చికిత్స కోసం ఖర్చుచేస్తాడు. దీని వల్ల తీవ్రమైన ఆర్థిక భారం పడుతుంది. ఫలితంగా ఇబ్బందులు తలెత్తుతాయి. మద్యపానం చేసిన వ్యక్తి సంఘంలో గౌరవం కోల్పోతాడు.

తిరిగి తాగే అవకాశాలు
* గతంలో మద్యం సేవించే సమయం ...
* గతంలో తనతో మద్యం సేవించిన స్నేహితులు కలిసినప్పుడు ...
* అధిక ఒత్తిడికి లోనైనప్పుడు ...

పై పరిస్థితులలో వ్యక్తి తన ప్రమేయం లేకుండానే తాగుతాడు. తన ప్రవర్తనపై నియంత్రణ ఉండదు. మోతాదును కూడా నియంత్రించుకోలేరు. ఈ పరిస్థితి మెదడులోని రసాయనిక మార్పుల వలన సంభవిస్తుంది. వైద్యం సాయంతో మాత్రమే దీని నుంచి బయటపడగలరు.

మానసిక మార్పులు
మద్యం ప్రభావం వల్ల జ్ఞాపకశక్తిని, గ్రాహణ శక్తిని, ఏకాగ్రతను, విచక్షణను కోల్పోతారు.

కొన్నిసార్లు తాగినప్పుడు చేసిన పనులు, మత్తు దిగాక గుర్తుండవు. దీనిని ఆల్కహాలిక్ బ్లాకౌట్స్ అంటారు.

మద్యం మెదడులోని రసాయనాల్లో మార్పును కలిగించి తీవ్రమైన భయం, ఎవరో హాని చేస్తారని అపనమ్మకం, ఆందోళన కలిగిస్తాయి.

జీవిత భాగస్వామికి ఇతరులతో అక్రమసంబంధం ఉందని నిరాధారంగా ఆరోపణలు చేయడం, నమ్మడం చేస్తుంటారు.

మనుషులు లేకుండా శబ్దాలు వినిపించడం, లేని ఆకారాలు కనిపించడం వంటి చిత్రమైన అనుభవాలు ఎదురవుతాయి. ఉదాహరణకు ఇంట్లో ఉన్నా, ఆఫీసులో ఉన్నట్లు ప్రవర్తన ఉంటుంది.

చేతులు, తలపై పురుగులు పాకుతున్న భావన వంటి లక్షణాలు కలుగుతాయి.

దీంతో తిరిగి మద్యాన్ని సేవిస్తారు.

ఒక్కసారిగా మానేస్తే!
మద్యానికి అలవాటు పడే వ్యక్తి మద్యం వ ల్ల కలిగే నష్టాలను తెలుసుకొని దానిని ఆపేయాలని ప్రయత్నించి, ఒక్కసారిగాఏ ఆపేస్తే...

గుండెదడ, ఆందోళన, నిద్రలేమి, చిరాకు, మద్యం సేవించాలని విపరీతమైన కోరిక, రక్తపోటులో హెచ్చుతగ్గులు, చేతులు, వేళ్లు వణకడం, మూర్ఛ, ఒక్కోసారి డిలెట్రియమ్ వంటి స్థితిలోకి వెళ్లడం మొదలైనవి సంభవిస్తాయి.

మద్యం వలన కలిగే కిక్కుకోసం ఒకప్పుడు తాగినా, తర్వాత ఈ లక్షణాలను తగ్గించుకోవడం కోసం మళ్లీ తాగుతారు. ఇలా కొంతకాలం తప్పనిసరి పరిస్థితులలో తాగవలసి వస్తుంది. దీంతో మద్యం పొందాలనే తపన తీవ్రమైపోతుంది. మద్యం పొందటమే లక్ష్యంగా మారి, మద్యం కోసం వ్యక్తి ఏ స్థాయికైనా దిగజారుతాడు.

తనపై తను నియంత్రణ కోల్పోతాడు. కొద్దిమొత్తంలో మాత్రమే మద్యం తీసుకుందామని భావించినా నియంత్రణ కోల్పోవడం వలన అధికంగా సేవిస్తాడు. తర్వాత పశ్చాత్తాపపడుతుంటారు.

కొన్ని రోజులకు మద్యానికి ఎంత బానిసగా మారుతారంటే, తమకు ఇష్టమైన అన్ని రకాల పనులను కూడా విడిచి ‘మద్యం సంపాదించడం ఎలా?’ అనే ఒక విషయం గురించే ఆలోచిస్తూ గడుపుతారు.

మద్యం ఎందుకు సేవిస్తారు?
 
ఈ ప్రశ్నని మద్యం సేవించేవారిని ప్రశ్నిస్తే వారిచ్చే సమాధానాలు...
*  పనిచేసి అలసిపోయి, విశ్రాంతి కోసం

*  చురుకుదనం, తెలివితేటలు, ధైర్యం పెంచుకోవడానికి, భావాలను వ్యక్తపరిచే ధైర్యం కోసం

*  బాధలను మరచిపోవడానికి

*  నలుగురితో కలిసి సరదా, కాలక్షేపం కోసం

*  పదిమందిలో గాని, బాస్ ముందుగానీ ధైర్యంగా మాట్లాడటం కోసం

*  ఆందోళన తగ్గించుకోవటం కోసం

*  తాగితే లైంగికశక్తి పెరుగుతుంది

*  సామాజిక సంబంధాలను పెంచుకోవచ్చనని

*  స్వేచ్ఛ కోసం, మద్యం వలన కలిగే కిక్కు కోసం

జీవితం చివరి క్షణం వరకూ ఉత్సాహం ఉండాలంటే ..... అంతే ఉల్లాసంగా బతకాలంటే మద్యం మానేయడమే .........

మద్యం తాగడం తాత్కాలికంగా హుషారు ఇవ్వవచ్చు. కానీ... జీవితం చివరి క్షణం వరకూ అదే ఉత్సాహం ఉండాలంటే... అంతే ఉల్లాసంగా బతకాలంటే మద్యం మానేయడమే మంచిది. అప్పటికి కలిగే సంతోషం కోసం తాగడం కావాలో... ఎప్పటికీ అదే ఆనందం కొనసాగాలో అన్న విషయాలు బేరీజు వేసుకుంటే మద్యం మానడం వల్లనే ఎక్కువ ప్రయోజనాలు ఉంటాయని సులభంగానే అర్థమవుతుంది. మద్యంతో వచ్చే మానసిక మార్పులు, ఎంత మోతాదుతో ఎలాంటి పరిణామాలు వంటి విషయాలు వివరించాం. ఈ కథనంలో మద్యం ఎలా మానాలి, మానేశాక మళ్లీ ముట్టకుండా ఉండటం ఎలా అన్న వివరాలను అందిస్తున్నాం.

రాఘవకు నలభై ఏళ్లు. మంచి వ్యాపారం ఉంది. తల్లిదండ్రులు, భార్యా, ఇద్దరు పిల్లలు అతని కుటుంబం. రాఘవకు ఇరవై ఏళ్లుగా ‘తాగుడు’ అలవాటు ఉంది. ఆరోగ్యం బాగోలేకపోవడంతో చికిత్స తీసుకుంటున్నాడు. మూత్రపిండాలు దెబ్బతిన్నాయని, ఇక ముందు ఒక్క చుక్క మద్యం తాగినా బతకడం కష్టం అని వైద్యులు చెప్పారు. కొన్ని రోజుల తర్వాత ఆరోగ్యం కుదుటపడింది కదా! అనుకుని బలహీన క్షణంలో మద్యం తాగాడు. దాంతో ఆరోగ్యపరిస్థితి విషమించి రాఘవ చనిపోయాడు. ఆ కుటుంబం ఆధారాన్ని కోల్పోయింది.

పూర్ణచంద్రరావు వయసు 60 ఏళ్లు పైబడింది. అతని ఇద్దరు కొడుకులు అమెరికాలో స్థిరపడ్డారు. భార్య మరణించింది. చేసే పనులు, తన భావాలు పంచుకునే తోడు లేకపోవడంతో తాగుడుకి దగ్గరయ్యాడు. కొడుకులు అమెరికా రమ్మని ఒత్తిడి తెచ్చినా ఇష్టం లేదని చెప్పేశాడు. తాగితే తప్ప రోజు గడవని స్థితికి చేరుకున్న అతను, కొడుకులు ఎక్కడ తనను అమెరికా తీసుకెళ్లిపోతారో అని ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు.

వయసుకి, పరిస్థితులకు అతీతమైన ఈ వ్యాధి మనిషిని బలహీనుడిని చేస్తుంది. దిగువ, మధ్య, పై తరగతులు అన్న భేద భావం లేని ఈ అలవాటు నాశనం చేసే దిశల్లోనూ ఒకే విధంగా పనిచేస్తుంది. ఎంత వద్దనుకున్నా మళ్లీ మళ్లీ తన వైపుకు లాగే మద్యానికి జీవితాలను పణంగా పెట్టకుండా ఉండాలంటే అందరికీ ఈ విషయం పట్ల సంపూర్ణ అవగాహన ఉండాలి.

ఆల్కహాల్ అనానిమస్ అంటే...
1940 ముందు వరకు ‘తాగడం’ ఒక వ్యాధిగా గుర్తించలేదు. అమెరికాలోని డాక్టర్ బాబ్, బిజినెస్ మ్యాన్ బిల్ డబ్ల్యూ అనే ఇద్దరూ తాగుడు కారణంగా సర్వం కోల్పోయి చింతలో పడిపోయారు. వారు ఒక చోట కలిసి తమ దుస్థితికి చింతిస్తూ తమను బాగుపరుచుకోవడం కోసం ఏం చేయవచ్చు అని చర్చిస్తూ కూర్చున్నారట. ఆ చర్చ 24 గంటల పాటు సాగిందట. ఎప్పుడూ తాగుడు ధ్యాసలోనే ఉండే వారు ఓ రోజంతా తాగలేదు. మద్యం పట్ల ఉన్న సందేహాలను, సమస్యల గురించి చర్చించుకుంటే ఈ వ్యసనం నుంచి బయట పడటం సులభమే అని అర్థమైందట. తాము పడిన కష్టాలు చెప్పుకుంటుంటే తాగాలని అనిపించకపోవచ్చు. అలా పుట్టిందే ఈ ఆల్కహాలిక్ అనానిమస్ గ్రూపు. అలా ‘ఆల్కహాలిక్ అనానమస్’ పేరుతో ప్రపంచమంతటా సంస్థలు ఏర్పడ్డాయి. ఇలాంటి సంస్థలు అన్నిచోట్లా మద్యం దురలవాటు తగ్గించడానికి కృషి చేస్తున్నాయి.

మానేసినా...
తాగుబోతు తన బాల్యాన్ని, యవ్వనాన్ని, వయసుని ఆనందంగా అనుభవించలేడు. అలాగే తన పిల్లల బాల్యాన్ని, వారి అభివృద్ధిని కూడా చూసి ఆనందించే స్థితిలో ఉండడు. తన వ్యసనాన్ని గుర్తించి దాని నుంచి బయట పడాలనుకునే వారికి రిహాబిలిటేషన్ సెంటర్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. మనస్తత్వ నిపుణులు కౌన్సెలింగ్, కొన్ని ప్రత్యేకమైన మెడిసిన్స్‌ను ఇస్తారు. వాటిని వైద్యుల సూచనల మేరకు వాడుతూ ఉండాలి. అయితే మెడిసిన్స్, ఆల్కహాల్ ఏకకాలంలో తీసుకుంటే మాత్రం ఆరోగ్యానికి ప్రమాదం. సైకియాట్రిస్ట్ కౌన్సెలింగ్, మందులను పేషంట్ మానసిక స్థాయిని బట్టి ఇవ్వడం జరుగుతుంది. అలాగే డి-అడిక్షన్ సెంటర్‌లో కౌన్సెలింగ్ తీసుకొని బయటకు వెళ్లిన వ్యక్తి, తిరిగి వ్యసన పరుడిగా మారకుండా ఉండాలంటే తరచూ డి-అడిక్షన్ సెంటర్‌లకు వెళుతూ, అక్కడి మీటింగ్‌లలో పాలుపంచుకోవాలి. ఈ వ్యసనం వల్ల కలిగే నష్టాలను అవలోకించుకుంటూ కౌన్సెలింగ్ తీసుకుంటూ ఉండాలి.

పిల్లలు - మద్యం
‘జన్మతః వ్యాధిగా ‘తాగుడు’ వ్యసనాన్ని గుర్తించారు వైద్యులు. బిడ్డ ఎదిగిన కొద్దీ ఈ వ్యాధి లక్షణాలు బయట పడుతుంటాయి’ అంటున్నారు. దీనికి ఇంటి పరిస్థితులు, పరిసరాలు దోహదం చేస్తుంటాయి. అది ఎలా అంటే తల్లిదండ్రులకు చెప్పకుండానే స్కూల్‌కి డుమ్మా కొట్టడం, కాస్త ఎదిగాక కాలేజీ మానేసి సినిమాలకు, షికార్లకు వెళ్లడం జరుగుతుంటుంది. టీనేజ్ దశలో హార్మోన్ల వల్ల శరీరంలోనూ, మనస్తత్వంలోనూ మార్పులు వస్తుంటాయి. మొండిగా ప్రవర్తిస్తుంటారు. మూడీగా ఉంటాడు. సహనం ఉండదు. ఏ పనినీ సక్రమంగా చేయలేరు. తండ్రికి తాగే అలవాటు ఉంటే ‘నాన్న తాగుతున్నాడు కదా! నేను తాగితే తప్పేంటి’ అనుకుంటారు. దీంతో ఏ పని చేస్తున్నా ‘మద్యం’ తీసుకుంటే బాగుండు అనే ఆలోచన పుట్టుకొస్తుంటుంది. పిల్లవాడిలో చిన్ననాటి నుంచే మార్పు తీసుకురావాలంటే ఈ వ్యసనం పట్ల అవగాహన పేరెంట్స్‌లో తప్పక ఉండాలి.

ఆయుష్షు తగ్గించేస్తుంది
20 నుంచి 30 ఏళ్ల వయసులో-మద్యాన్ని సరదా కోసం తీసుకుంటారు. యుక్త వయసు కాబట్టి ఈ వయసులో శరీరం కూడా మద్యాన్ని భరిస్తుంది.

30 నుంచి 40 ఏళ్ల వయసు: రిలాక్సేషన్, కమ్యూనికేషన్ కోసం తప్పనిసరిగా తాగాలి అనుకుంటారు. ఈ వయసులో కూడా శరీరం మద్యాన్ని భరిస్తుంది.

40 ఏళ్ల వయసు నుంచి: మద్యం ఎంత తాగినా శరీరంలో అవయవాల పనితీరు మందగిస్తూ ఉంటుంది. మధుమేహం, హై బీపీ, లివర్, పాంక్రియాస్, కిడ్నీలు దెబ్బతినడం... లాంటి సమస్యలెన్నో వస్తుంటాయి. ఒక్కో ఆరోగ్య సమస్య బయట పడుతున్న కొద్దీ అప్పుడు తాము చేసిన తప్పేంటో తెలిసి వస్తుంది. తాగుడు ధ్యాసలో పడిపోయిన వ్యక్తి 50 ఏళ్ల వరకు కుటుంబాన్ని పట్టించుకోడు. దీని మూలంగా ఇంట్లో భార్యా బిడ్డలతోనూ, బంధువులతోనూ బాంధవ్యాలను పెంచుకోడు. తాగుడుకి విచ్చలవిడిగా డబ్బు కూడా ఖర్చు చేస్తుంటాడు కాబట్టి ఇటు ఆర్థికంగా, కుటుంబపరంగా, సామాజికపరంగా దెబ్బతిని ఉంటాడు.

కుటుంబం
ఇంట్లో ‘తాగే’ వారు ఉంటే ఆ విషయాన్ని బయటకు చెప్పుకోవడానికి సిగ్గు పడతారు. కాని ‘తాగే’ అలవాటున్న వారిలో మార్పు తేవడానికి కుటుంబసభ్యులు మొత్తం సహకరించాల్సి ఉంటుంది. మద్యానికి సంబంధించి అవగాహన ఇంట్లో అందరిలోనూ ఉండాలి. ఇది మందులతో చేసే చికిత్స కాదు, మానసిక చైతన్యంతోనే మార్పు తీసుకురావాలి. తాగిన వారిని తిట్టడం, కొట్టడం ద్వారా సమస్యకు పరిష్కారం లభించదు. ఎందుకంటే తాగేవారిలో మూర్ఖత్వం ఉంటుంది. వారు చేయదలచుకున్నది చేసి తీరాలన్న పట్టుదల ఉంటుంది. అందుకని కుటుంబసభ్యులు కూడా రీహాబిలిటేషన్ సెంటర్‌లో కౌన్సిలింగ్ తీసుకోవడం అవసరం.

మానడం ఇలా...
మొదటిసారి మద్యం తీసుకునేటప్పుడు ఒక పెగ్గుతో సరిపెట్టేస్తారు. ఫర్వాలేదు కదా అనే ఆలోచనతో మరోసారి రెండు పెగ్గులు, పోను పోను రోజూ కొంత మోతాదును పెంచుతూ పోతుంటారు. ఇలాంటప్పుడు ఇది ఒక వ్యాధి అని గుర్తించాలి. వ్యసనం ఉన్నవారిలో చాలా తక్కువ మంది మాత్రమే దీని నుంచి బయట పడాలి అనుకుంటారు. మిగతా వారిని మాత్రం వారి కుటుంబసభ్యులు, బంధుమిత్రులు తెలివిగా వ్యవహరించి ఈ వ్యసనం నుంచి బయటపడేలా చేయాలి. వ్యసనం ఉన్న వ్యక్తి 3-4 నెలల పాటు రిహాబిలిటేషన్ సెంటర్‌లోనే ఉండాలి. ‘ఎందుకు తాగుతున్నాను, మద్యం ముందు ఎందుకు బలహీనుడిగా మారాను’ అని ఎవరికి వారు తమ ‘ఆత్మకథ’ రాసుకోవాలి. రోజూ డైరీలో రాసుకోవడం వల్ల సమస్య ఎక్కడ ఉందో సమీక్షించుకోవడానికి వీలవుతుంది.

రిహాబిలిటేషన్ సెంటర్‌లో... ఉదయం 6 గం॥యోగా, 7 గం॥కాలకృత్యాలు, 8 గం॥అల్పాహారం, 9-10 గం॥ఆత్మపరిశీలన (ధ్యానం), 10 - 11 గం॥ఆల్కహాలిక్ థెరపీ సెషన్స్, స్నాక్స్ బ్రేక్. 1గం॥వరకు మద్యం పై అవగాహన చర్చలు. 1 గం॥భోజనం. 3 నుంచి 4 గం॥వరకు తమ ఆలోచనలను సెంటర్‌లో ఉన్న ఇతరులతో పంచుకోవడం. టీ బ్రేక్. ఆ తర్వాత రాత్రి 8 గం॥వరకు అవగాహన చర్చలు జరుగుతాయి.